Villi Ásgeirsson

Vert er að athuga hvernig hægt er að auka hamingju landsmanna svo hægt sé að skattleggja hana.

Þrír hagfræðingar hafa fundið það út að íslendingar eru farnir í fýlu. Við erum allavega ekki eins hress og við vorum meðan við áttum sand af seðlum. Peningar auka þó ekki hamingjuna, samkvæmt kenningum þeirra. Óhætt er þó að gera ráð fyrir að þeir hafi fengið greitt fyrir að hafa unnið skýrsluna.

Kannski er ég að sanna þeirra mál með því að tuða.

Finnar eru næsthamingjusamasta þjóð í heimi. Þó eru þeir þekktir fyrir að vera þungyndir og hafa það tómstundagaman (gaman hér notað vegna málhefðar og skal ekki taka bókstaflega) að fremja sjálfsmorð. Kannski það sé bara ímyndin sem er að flækjast fyrir þeim, nema þeir séu bara nokkuð góðir og hafi bara gaman af iðjunni.

Hollendingar eru í fjórða sæti. Þeir eru verstu tuðarar sem sögur fara af. Segja það sjálfir. En kannski er bara skemmtilegra að tuða en velta sér upp úr jákvæðu hliðum lífsins.

Staðreyndin er þó sú að við erum á hraðferð niður þennan vinsældalista eins og úr sér gengið verksmiðjupopp sem er orðið þreytandi vegna síspilunar.

Ég trúi svo sem alveg að íslendigar séu pirraðri en þeir voru fyrir hrun. Það er frekar að ég eigi erfitt með að trúa að við höfum verið hamingjusöm fyrir hrun. Við dunduðum okkur nefninlega við að tuða yfir öllu og öllum þá eins og nú. Við vorum iðin við að klára dæmið þó finnarnir hafi kannski fengið heðiurinn fyrir það.

Hvað um það. Ég bý í landinu sem er í fjórða sæti. Sá að kassinn af Hertog Jan bjór er á tilboði útí búð. Kostar átta evrur. Ætla að fara að kaupa í matinn og njóta þess að vera hamingjusamari en landar mínir sem enn húka á eyjunni gömlu.

Viska hagfræðinganna: http://www.visir.is/islendingar-ekki-lengur-i-hopi-hamingjusomustu-thjodanna/article/2012120409775

Hrunið skall á og þjóðin tvístraðist.

Allt er gegnsýrt af fylkingum. Us and them. Bankar gegn húseigendum. Stjórn gegn stjórnarandstöðu. Femínistar gegn karlrembusvínum. 101 lattépakk gegn sveitavarginum. Náttúruverndarsinnar gegn stóriðjusinnum. Kvótaeigendur gegn smábátaeigendum. Króna gegn evru. ESB gegn þjóernissinnum. Íslendingar gegn innflytjendum. Trúaðir gegn trúlausum. Hægri gegn vinstri, kommar og kapítalistar.

Það er alveg sama hvar tekið er niður, við finnum okkur alltaf eitthvað til að þrasa um, eitthvað til að vera ósammála um, eitthvað til að tvístra okkur. Ef við höldum svona áfram, munum við aldrei getað sameinast sem þjóð. Aldrei getað virkjað það sem sterkast er, okkur sjálf. Kerfið sem við búum við er hannað til að dreyfa athygli okkar, því án samstöðu getum við ekki tekist á við þau mál sem mestu skipta. Að búa til það samfélag sem við eigum skilið og getum átt. Tæknin og tíðarandinn hefur gert hverjum sem er kleyft að skapa list og tjá sig við umheiminn. Möguleikarnir eru endalausir og ef við nýtum þá á jákvæðan hátt getum við byggt upp frjálst samfélag, laust við drauga fortíðar þar sem aðeins hinir útvöldu höfðu tillögurétt.

Ef stjórnmálamenn þurfa líffverði á Íslandi, er okkur að mistakast. Er þetta þjóðfélagið sem við viljum? Er þetta framtíðin sem við þráum? Viljum við morð á ráðherra og valdarán á forsíður blaðanna í nánustu framtíð?

Þetta er ekki Íslandið sem ég ólt upp á og þetta er sannarlega ekki landið sem ég vil kalla mitt.

Titillinn á færslunni er þungur og hlaðinn, en það er ástæða til.

Hér í Hollandi er enn einn kirkju skandallinn kominn upp. Henk Heithuis fæddist 1935. Hann var tekinn af foreldrum sínum þegar hann var ungur og settur á kaþólskt uppeldisheimili. Þar var honum ítrekað nauðgað af prestum og hærra settum. Árið 1956, þá tvítugur, fór hann til lögreglunnar og gaf skýrslu um málið. Hann komst aftur í hendur kirkjunnar og var sendur til sálfræðings sem úrskurðaði hann veikan á geði. Maður spyr sig hvernig það hafi getað gerst. Síendurtekið barnaníð hlýtur að skilja eftir sig för á sálinni. Enginn kemst í gegn um slíka æsku óskaðaður.

Það sem verra var í augum þeirra trúuðu, var að Henk var samkynhneygður. Þetta var augljóst mál, því hann hafði verið í kynferðislegu sambandi við karlmenn. Það var lítið verið að skoða hvernig það hefði komið til. Hann var hommi því hann hafði gert hommahluti og þeir eru guði óþóknanlegir. Hann var því fluttur á kaþólskt sjúkrahús þar sem skorið var undan honum. Ef engin var kynhvötin, var öfuguggahátturinn læknaður, mætti ætla. Nema þetta hafi verið hefnd kirkjunnar fyrir að hafa kjaftað frá. Nauðgarar vilja nefninlega ekki að litla leyndarmálið spyrjist út. Kannski Henk hafi verið aðvörun til annarra lítilla stráka með stóran kjaft, því nauðgarinn notar líka ofbeldi og hótanir til að halda litla leyndarmálinu okkar á milli.

Henk gerði önnur mistök. Hann sagði frá geldingunni. Hann hélt því meira að segja fram að tíu strákar hefðu fengið sömu meðferð þennan dag. Þessi saga hefur verið staðfest af vitni sem vann á sjúkrahúsinu. Það vitni veit ekki hvað margir fóru undir hnífinn, en þeir voru fleiri en bara Henk. Þetta kom auðvitað ekki fram á sínum tíma. Vitnið hefur ekki þorað að segja neitt, því málið teygði sig upp í samfélaginu. Alveg upp á þing.

Henk átti við geðræn og líkamleg vandamál að stríða eftir aðgerðina. Hann dó í bílslysi ári síðar.

Ég spyr mig hvort slysið hafi verið alveg óvart. Ég hef ekkert fyrir mér í því, en svona mál fá mann til að ímynda sér hina furðulegustu hluti.

Þess má geta að ráðherrann sem sá um þessi mál á þessum tíma, Victor Marijnen, þaggaði ekki bara málið niður. Tveir prestar voru dæmdir í fangelsi og ráðherrann reyndi að fá þá lausa. Það mistókst, en hann reyndi þó.

Sami ráðherra varð forsætisráðherra 1963, fimm árum eftir að Henk lenti í slysinu. Flokkur hans, CDA, er enn einn stærsti stjórnmálaflokkur Hollands. Það er kannski engin tilviljun að hann stendur nú í vegi fyrir að málið verði skoðað í kjölinn.

Eftirfarandi er saga af heimsókn sem skildi mikið eftir sig.

Allir menn eru jafnir. Sú grundvallarhugsun er svarið við öllum vandamálum heimsins. Allir menn, konur þar með taldar. Á meðan sum dýrin eru jafnari öðrum, munum við búa við misskiptingu auðs og valds. Ef maður spáir í það, er hugsunin eins fjarstæðukennd og hugsast getur. Hvernig getur einn maður átt meira tilkall til lífsins og jarðarinnar en einhver annar?

Við getum þó ekki stillt okkur um að setja sumt fólk á stall. Ég heimsótti mann í Antwerpen fyrir einhverju síðan. Ég var fenginn til að kvikmynda viðtal við hann. Maðurinn bauð okkur inn, hellti upp á kaffi og kveikti sér í blárri Gauloises. Við spjölluðum saman meðan sameiginlegi vinurinn gerði sig tilbúinn fyrir viðtalið. Hann var afslappaður og yndæll. Það var eins og við hefðum þekkst alla okkar tíð.

Þegar ég kom heim, leitaði ég að honum á netinu. Kom í ljós að þetta er virtasta núlifandi leikskáld belga. Hann hefur skrifað um 20 leikrit og leikið í um 40 kvikmyndum. Eitthvað svoleiðis.

Ég velti fyrir mér hvort samtalið okkar hefði farið öðruvísi, hefði ég vitað hvað hann hefði afrekað um ævina. Hefði samtalið orðið þvingaðra? Hefði ég verið minna afslappaður í návist hans? Ég er ekki viss.

Það er óhætt að segja að hann sé mikilmenni. Hann þarf ekki að blása sig út, þykjast vera eitthvað merkilegri en hver annar. Eftir á var það augljóst að hann hefur séð að ég hafði ekki hugmynd um hver hann var, en hann minntist aldrei á fólkið sem hann hefur sennilega hitt á ævinni, rauðu dreglana og hvað annað. Engar fékk ég hetjusögurnar. Hann var bara manneskja, talandi við aðra manneskju. Á sama plani. Hann var ekkert merkilegri en ég, ekkert betri.

Það kalla ég mikilmenni.

Þetta er prufufærsla til að sjá hvernig bloggun á ekki tölvu virkar.

Við erum svo mikið að flýta okkur. Það er svo mikið að gera. Það er líka svo gott að hafa mikið að gera því þá líður tíminn svo hratt. Eins og við séum endalaust að vonast til að komast á leiðarenda. Við steingleymum að njóta augnabliksins. Við gleymum að vera í sambandi við fólkið sem okkur þykir vænt um. Við erum svo upptekin af því sem litlu máli skiptir.

Katla Margrét Ólafsdóttir, litla systir hennar ömmu. Fædd 7. ágúst 1936. Dáin… Það er svo skrítið að tala um fólk sem hefur alltaf verið til staðar, í þátíð. Við hittumst lítið síðustu árin. Ég auðvitað alltaf í útlandinu. Við fengum þó sem betur fer að kveðjast þegar ég var á landinu í janúar. Það var falleg, en óhugnanleg stund. Við vissum bæði að þetta væri síðasta kveðjustundin. Við héldumst í hendur í heila eilífð því við vissum að þegar við slepptum yrði það í síðasta skipti sem við snertumst.

Kona sem ég þekki ekki var í heimsókn. Spurði hver ég væri. Katla kynnti mig og sagðist oft hafa passað mig þegar ég var krakki. Þrátt fyrir að við höfum lítið sést síðustu árin, sá ég væntumþykjuna þegar hún sagði þetta. Eins og hún væri stolt af því að segja frá því hvernig við værum tengd. Mér fannst ég vera svo lítill í hennar lífi, að ég væri einhver aukapersóna, en það var ljóst að svo var ekki. Við getum átt það til að vanmeta tilfinningarnar sem fólk ber til okkar. Kannski er það bara ég.

Ég man eftir skrifstofu í kjallaranum í Kópavoginum þar sem hún bjó með Ásta. Ég fór alltaf þangað niður, því þar var alltaf fullt af pappírsflugvélum frá Flugbjörgunarsveitunum. Ég setti þær saman og lék mér með þær. Ég man eftir myndavélinni sem Ásti átti. Hún var eins og allar hinar, nema að hún spýtti tilbúnum myndum út. Svo voru þau alltaf á hvítum Bens með skrítnum rúðuþurrkum. Barnið hefur lítið vit á bílum, en þessi var spes. Lærði seinna að þetta var S-týpan frá því um 1965-70, eða þar um bil. Ég á svo margar minningar tengdar Kötlu og Ásta, allar góðar. Ég vildi óska þess að ég gæti kvatt hana í hinsta sinn á næstu dögum, en ég á augnablikið í janúar.

Katla mín, hvíl í friði. Þú varst mér meira en ég nokkurn tíma náði að sýna þér.

Frá örófi alda hefur mannskepnan reynt að búa til betra samfélag. Við höfum velt fyrir okkur hugmyndum um heiminn, stjórnarfar og tækniframfarir. Við höfum gert okkar besta til að skilja og bæta heiminn. Stundum mistekst okkur og við förum afturabak, stundum heppnast vel til og við lifum í heimi framfara.

Í dag mun enn eitt framboðið líta dagsins ljós. Hvernig eigum við að geta valið í næstu kosningum, ef listinn er lengri en lagarfljótsormurinn? Svarið er tiltölulega einfalt. Það er ekki nóg af framboðum. Ef vel hefði verið á málum haldið, hefði persónukjör verið komið í lög og listinn því verið enn lengri. Eins og málin standa, erum við enn föst með flokka. Við veljum ekki blandið sem fer í pokann. Við veljum þann forpakkaða poka sem okkur lýst best á. Með nýrri stjórnarskrá breytist þetta vonandi.

Með þessu nýja framboði bæstist ekki við fjöldann. Þetta framboð inniheldur Hreyfinguna, sem er með menn á þingi. Það inniheldur Borgarahreyfinguna sem sennilega hefði boðið fram, sem og Frjálslynda Flokkinn. Það hefur því í raun fækkað um tvo lista á næsta kjörseðli. Þetta framboð er líka skemmtilegt að því leyti að það reyðir sig ekki á sterkan foringja. Hver manneskja hefur jafnan tilveru- og tillögurétt. Sé einn meðlimur ósammála öðrum, er það í fínu lagi. Verði þeir báðir á þingi og kjósi þeir ekki eins, er það þeirra réttur. Þeir mega og eiga að fylgja eigin samvisku.

Komandi kosningar munu snúast um ESB, banka,nýja stjórnarskrá og frelsi.
- Eigum við að ganga í ESB? Ég sé enga ástæðu til þess. Mér líkar vel við ESB, bý í því, en sé ekki hvað íslendingar væru að fá út úr aðild. Við þurfum fyrst að taka til heima hja okkur og sjá hvert ESB er að fara. Ég held að allir flokkar verði að hafa skýra stefnu í ESB málum, vilji þeir fá einhver atkvæði.
- Bankarnir fóru á hausinn og drógu okkur með sér. Þeir voru þjóðnýttir og seldir aftur. Nú skila þeir gríðarlegum hagnaði, sem fer nær óskiptur úr landi. Við klúðruðum góðærinu og við klúðruðum hruninu. Ef við tökum okkur ekki á, lærum af mistökunum og förum að lifa á því sem landið gefur, fáum við annað hrun yfir okkur. Við getum talað um festu, ábyrgð eða hvað það var sem Sjálfstæðisflokkurinn sagði korteri fyrir hrun. Við sáum hverju tóm loforð skiluðu okkur. Það sem við þurfum er fólk sem hefur vit á málunum og samvisku sem lætur sig þjóðina varða.
-  Auðlindirnar eru okkar og þær verða að halda áfram að vera okkar. Án fisksins, hreina vatnsins og jarðvarmans, erum við ekkert. Eigum við ekkert. Við megum ekki selja gullgæsina því hún gefur aðeins meira af sér en gulleggin. Við höfum búið í þessu landi í 1100 ár. Við erum ekkert á förum, er það? Við getum nefninlega haft það fínt, en þá verðum við að nýta auðlindirnar sem landið býður upp á. Nýta þær skynsamlega, í þágu þjóðarinnar. Við verðum að hætta að vera skammsýn. Horfum fram á veginn.
- Ef við klúðrum hruninu, ef við náum okkur ekki á strik núna, þá fáum við IMF aftur inn á rúmstokk. Handrukkarinn kemur aftur og bankar uppá. Við megum ekki leyfa því að gerast.

Mannskepnan hefur reynt að byggja upp betra samfélag allt frá því hún fór að kúra í hellum og nota einföld verkfæri. Við höfum reynt að skilja umheiminn, útskyra hvernig hann varð til, hvað hann er. Við erum enn ekki viss, en við höldum leitinni áfram. Í upphafi var frelsið. Fólk vafraði um slétturnar, leitandi að berjum, hnetum og dýrum sem hægt væri að éta. Án frelsis til að nýta hugvitið hefðum við aldrei komist eins langt og við höfum gert. Sé einstaklingnum leyft að vera hann sjálfur, blómstrar hann. Við fundum upp verkfæri, beisluðum eldinn, bjuggum til samfélög, fórum til tunglsins. En við brenndum líka heilu bókasöfnin, jöfnuðum borgir við jörðu, bönnuðum hugmyndir því þær pössuðu ekki við okkar heimsmynd.

Komandi ár verða ár átaka. Annars vegar eru öfl sem vilja hneppa fólk í skuldafangelsi, koma fjármagni á fáar hendur. Öfl sem vilja hefta frelsi á netinu, kynfrelsi, trúfrelsi. Það vill byggja samfélag sem er njörvað niður, fer eftir ströngum reglum. Reglum sem í mörgum tilfellum hefta hugvit og þoka okkur afturábak.

Hins vegar getum við lagt niður verðtrygginguna, eitthvað sem hæglega hefði mátt gera af hverjum sem sat í ríkisstjórn síðustu tuttugu árin. Án skulda erum við frjáls, hneppt í fjötra verðtryggingarinnar erum við fangar. Vandamál heimsins er ekki offjölgun, heldur misjöfn skipti gæðanna. Það er nóg fyrir alla. Netið hefur verið tiltölulega frjálst. Hver sem er getur sett efni á netið og eina ritskoðunin er gleymskan og að hverfa í fjöldann.

Of margar og strangar reglur hefta einstaklinginn. Ég sé ekki hvernig einn hópur fólks getur tekið sér leyfi til að segja öðrum hópi fyrir verkum. Við erum öll viti bornar verur og okkur líður best þegar við getum verið við sjálf.

Öll dýrin eru jöfn. Ekkert dýr er jafnara en annað.

Ég óska hinu nýja framboði til hamingju og óska þeim velfarnaðar.